Fjalor i Gjuhës Shqipe

Fjalori i fundit(2006) i publikuar nga ASHSH(Instituti i Gjuhësisë dhe Letërsisë) - rreth 48.000 fjalë

Kuptimi i fjalës artë
artë:

ártë (i, e) mb. 1. i bërë prej ari ose i larë në ar; i qëndisur me fije ari: unazë (varëse) e artë; jelek i artë. 2. që ka ngjyrën e shkëlqimin e arit: flokë të artë. 3. fig. shumë i vlefshëm, i çmueshëm, i shtrenjtë: fjalë të arta; ka duar të arta; ka zemër të artë.

art:

art,-i m. sh. -e(t) 1. nj. formë e pasqyrimit krijues të botës nëpërmjet figurash e mjetesh artistike; veprimtaria krijuese artistike: arti shqiptar (egjiptian, grek, romak, bizantin); arti antik (mesjetar, i Rilindjes); vepër arti; ngre në art; / edhe sh. lloj i veprimtarisë krijuese: arti dramatik; artet e bukura muzika, piktura, skulptura dhe arkitektura; artet figurative piktura, grafika dhe skulptura; artet e zbatuara arti i sendeve të bukura për përdorim praktik; arti kinematografik; galeria e arteve; akademia e arteve; art për art parim teorik estetik, sipas të cilit arti është qëllim në vetvete, pavarësisht nga përmbajtja. 2. fig. tërësia e rregullave dhe e metodave, që kërkohen për ta kryer diçka në mënyrë të përsosur dhe bukur; mjeshtëri: arti ushtarak; arti i të folurit; arti i kuzhinës.

Në literaturë:

...nga mosha. Porsa ka marrë vesh që erdhëm ne, paska vënë medaljet, paska ngjeshur koburen dhe ka dalë përjashta. Tani këtë e bën përditë. - Madje, edhe punëtorët shqiptarë i vështron me përbuzie - tha prifti. - Pardje, specialisti e pyeti për diçka dhe ai nuk iu përgjigj. - Është plak fanatik. Siç duket, edhe ata i duken si aleatët tanë. - E di? - vazhdoi gjenerali, me zë të ulët. - Njeriu duhet të parashikojë çdo gjë. Unë u trembem torollakëve të tillë Ja, i shkrepet, nxjerr koburen e të qëllon mu në mes të ditës! - Çdo gjë mund të ndodhë, - tha prifti. - Nga një gjysmë i lënë si...

Ismail Kadare, "Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur"
Në literaturë:

...normanët e Italisë Shekulli XI solli ndryshime thelbësore në strukturën e brendshme ekonomiko-shoqërore të Perandorisë Bizantine si dhe në marrëdhëniet e saj me botën e jashtme. Hipja në fron e perandorit Aleksi I Komneni (1081-1118), shënon ardhjen në fuqi të aristokracisë ushtarake. Fillon epoka e artë e feudalizmit ushtarak, që karakterizohet nga ekspansioni i pronës ushtarake të kushtëzuar (pronies) dhe që në Shqipëri u shfaq me ngritjen e një sërë familjesh shqiptare, pjesëtarë të të cilave fitojnë prona, tituj dhe funksione të larta nga pushteti qendror. Në planin e jashtëm, Perandoria Bizantine...

Akademia Shqiptare e Shkencave, "Historia e Popullit Shqiptar"

...për vete shikimin e tij. Edhe pse e shikon natyrën me sytë e dashnorit, ai nuk shkruan vargje thjesht deskriptive. Ashtu si në vjershën e lezeçme Liqeni, edhe shumë impresione të tij nga vrojtimet e natyrës, rëndom, përfundojnë me një refleks të caktuar emocional dhe kuptimor: Hana nxuer vetullën e artë Mbi bredhat krushq-memecë Vashës ja veshi fustanin e epshit Gjijt — puthën andrrat e vetmisë . . . Janë, gjithashtu, interesante edhe nuancat që i vëren ai në shoqërinë bashkëkohore, në sjelljet dhe mendimet e njerëzve. Si poet i ndjenjës së butë dhe i shprehjes së matur, Rifat Kukaj i sheh më shumë...

Rexhep Qosja, "Panteoni i rralluar"
Të ngjashme:
arti:

artí,-ri m. sh. -nj(të) bot. rrobull: artiri i kuq; artiri i bardhë.

aftë:

áft/ë,-a f. sh -a(t) mjek., veter. fshikëz me lëng të bardhë, që del në cipën e gojës a në gjuhë; sëmundje me fshikëza të tilla, shap (shapth).

aftë:

áftë (i, e) mb., edhe si em., që ka forca e përgatitje për të kryer mirë një punë, që shquhet, i zoti: mjek i aftë.

ahtë:

áhtë (i, e) mb. që është prej ahu: lugë e ahtë.